Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

27 sierpnia 2018

NR 92 (Październik 2017)

Nieletnia mama – uczennica w szkolnej ławce

0 274

Z danych statystycznych wynika, że ponad 8–10% ogólnej liczby porodów w Polsce dotyczy młodych dziewcząt w wieku 12–19 lat. Jest to ponad 20 tys.nastolatek rocznie, które muszą w tak młodym wieku wziąć na siebie odpowiedzialność za drugiego człowieka, za troskliwe opiekowanie się nim i odpowiednie wychowanie.

Mam 18 lat, mój syn 3 latka. W ciążę zaszłam w gimnazjum. Niestety, nie udało mi się ukończyć szkoły, musiałam zajmować się Kubusiem. 

Miałam 16 lat, gdy urodziłam Julię. Gdy lekarz oznajmił mi, że jestem w ciąży, przestraszyłam się, że nie dam rady pogodzić szkoły z opieką nad dzieckiem, że nie będę dobrą matką. Dzięki pomocy rodziców, wsparciu nauczycieli i koleżanek z klasy nie musiałam rezygnować z nauki.

Ciąża nastolatki to sytuacja kryzysowa w życiu nie tylko tak młodej matki, lecz także jej najbliższych. Stąd tak ważną rolę przypisuje się szkole, która w tej trudnej sytuacji ma prawny obowiązek wspierać swoją podopieczną i jej rodzinę.
Każdej ciężarnej uczennicy, bez względu na poziom jej osiągnięć szkolnych, pochodzenie społeczne czy status majątkowy, potrzebne są przede wszystkim:

  • Pomoc edukacyjna – gdyż zasadniczy problem, jaki się wtedy pojawia, brzmi: Jak, mimo tej całej życiowej rewolucji – nastoletniej ciąży i narodzin dziecka, skończyć szkołę? I tu zaczynają się obowiązki dyrektora szkoły, jasno określone w ustawie o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17 z 1993 r. poz. 78 z późn. zm.): 
  1. Po pierwsze: Nie może utrudniać uczennicy kontynuowania nauki w swojej placówce.
  2. Po drugie: Z chwilą otrzymania informacji o ciąży uczennicy, musi podjąć działania gwarantujące jej możliwość korzystania z przywilejów i pomocy niezbędnych do ukończenia edukacji. Ma m.in. obowiązek udzielić uczennicy w ciąży urlopu od zajęć szkolnych oraz innej pomocy niezbędnej do ukończenia przez nią edukacji, w miarę możliwości nie powodując opóźnień w zaliczaniu przedmiotów. Uczennica w ciąży może podjąć nauczanie indywidualne. Jest to częsty proceder w przypadku uczennic szkół podstawowych i gimnazjalistek, dlatego, że ciąża w tym wieku jest szczególnie zagrożona. Zgodę na nauczanie indywidualne wystawia poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Nauczanie indywidualne, w zależności od stanu zdrowia dziewczyny, może odbywać się w szkole lub w domu. Po porodzie uczennicy przysługują usprawiedliwione nieobecności na czas określony przez lekarza prowadzącego. Jeżeli ciąża, poród lub połóg uniemożliwiają zaliczenie w terminie egzaminów ważnych dla ciągłości nauki, szkoła zobowiązana jest do wyznaczenia dodatkowego terminu egzaminu dogodnego dla uczennicy, w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy. Dyrektor zobowiązany jest także zwolnić uczennicę z zajęć wychowania fizycznego i informatyki, jeśli przedstawi ona opinię wydaną przez lekarza o ograniczonych możliwościach uczestniczenia w tych zajęciach. Poza tym, pobyt w szkole uczennicy w ciąży nakłada na dyrektora obowiązek zapewnienia jej bezpiecznych warunków, w szczególności w czasie przerw w zajęciach, kiedy może być narażona na uderzenie, popchnięcie czy upadek.
  3. Po trzecie: Istotne jest, że niektóre z tych zadań związanych z pomocą uczennicy powinny być realizowane przez wszystkich nauczycieli. Celem ich działań jest bowiem zapewnienie przyszłej matce zarówno psychicznego, jak i fizycznego komfortu, dzięki któremu wzrasta prawdopodobieństwo, że ukończy ona szkołę i w przyszłości będzie miała szansę kontynuowania nauki. 
  • Wsparcie wychowawczo-psychologiczne – gdyż niedojrzałość społeczna i emocjonalna, brak doświadczenia życiowego, nieodpowiedzialność i młodzieńcza niefrasobliwość to częstokroć cechy charakteryzujące uczennice-matki. Ich psychika różnie reaguje na ciążę. Niektóre borykają się z niemożnością jej akceptacji lub lękowym stosunkiem do ciąży. Jedne postrzegają swój odmienny stan jako zagrożenie dla zdrowia, urody, wolności, jako przeszkodę w realizacji planów osobistych, powodujące konieczność rezygnacji ze swoich potrzeb, marzeń, aspiracji i konieczność całkowitego poświęcenia się dziecku. Inne natomiast czują się niezrozumiane, osamotnione, odtrącone, stygmatyzowane, bezradne. Aby poradzić sobie z tą nową dla siebie sytuacją, uciekają się do stosowania mechanizmów obronnych: zaprzeczania, izolacji, ucieczki, wycofania, racjonalizacji. Bywają przypadki, że dziewczęta odkrywając, że są w ciąży, popadają w depresję lub próbują w desperacji targnąć się na swoje życie. Są też takie, które podekscytowane perspektywą bycia matką idealizują wizję macierzyństwa, nie zdając sobie sprawy z tego, co czeka je w rzeczywistości. W każdym z tych przypadków bezapelacyjnie wymagają wsparcia, a na początku przede wszystkim rozpoznania, jaka jest ich sytuacja rodzinna, czy rodzice wiedzą o ciąży; jeśli nie wiedzą, w jaki sposób zareagują, zdaniem uczennicy, na tę informację; w jakich relacjach dziewczyna pozostaje z ojcem dziecka; czego potrzebuje, by spokojnie kontynuować naukę. Wsparcia powinni udzielać jej wszyscy nauczyciele, nie tylko pedagog szkolny i wychowawca klasy. Wszyscy powinni dołożyć starań, aby wesprzeć przyszłą matkę w kontynuowaniu nauki, oswojeniu się z nową, jakże trudną dla niej sytuacją oraz w przygotowaniu do pełnienia nowej dla niej roli rodzica, oczywiście z jak największą dbałością o jej komfort psychiczny, okazując szacunek, troskę i zrozumienie.
  • Pomoc prawna – gdyż zajście w ciążę przez nastolatkę rodzi konieczność uregulowania kwestii opieki nad dzieckiem po jego narodzinach. Wiele uczennic oczekujących dziecka (także wielu rodziców) nawet nie zdaje sobie sprawy z istnienia zapisu w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, który mówi, że jeżeli matka dziecka ma mniej niż 18 lat, konieczne jest – do czasu uzyskania przez nią pełnoletności – ustanowienie opiekuna prawnego dla jej dziecka, nawet jeśli sama chce wychowywać swoje maleństwo i faktycznie się nim opiekuje. Warto to wyjaśnić uczennicy i jej rodzicom, że żadna osoba, także jej matka lub ojciec, nie nabywa z mocy ustawy praw do opieki nad dzieckiem-wnukiem. Tylko sąd może zadecydować o przyznaniu tych praw. Tak więc gdy rodzice nieletniej matki chcą reprezentować dziecko swojej córki, muszą złożyć do sądu wniosek o ustanowienie ich opiekunami. Ważne jest także, by uświadomić uczennicy, że brak pełnoletności u niej jako matki nie stanowi przesłanki wykluczającej możliwość przyznania na jej dziecko świadczeń rodzinnych, w tym jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka (1000 zł) oraz świadczenia rodzicielskiego w wysokości 1000 zł miesięcznie przez pierwszy rok życia dziecka. Zgodnie z oświadczeniem ministra pracy, jako nieletnia matka może zgłaszać się z wnioskiem o przyznanie ww. świadczeń, ale każdy jej wniosek musi być poparty zgodą jej rodzica bądź innego przedstawiciela ustawowego. Uczennica w ciąży może także skorzystać z zasiłku w naturze (artykuły pielęgnacyjne i żywność dla niemowląt), ze zwrotu wydatków poniesionych w związku z ciążą, porodem i połogiem, na leczenie w publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz na leki. Świadczenia oraz zwrot wydatków przyznaje ośrodek pomocy społecznej. Poza ty...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy