Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

24 sierpnia 2018

NR 89 (Maj 2017)

Rodzic, dziecko i wyścig szczurów, czyli syndrom one wrong move

378

Współczesny świat nie lubi porażki. Każdego dnia media prezentują nam ludzi zadowolonych z życia, zadbanych, zamożnych, wykształconych, co powoduje, że większość ludzi chce za wszelką cenę dorównać temu ideałowi. Najczęściej pracując ponad własne możliwości, aby uzyskać taki status materialny, który zapewni im i ich rodzinom życie jak z reklamy. Codzienność stała się dla wielu szczegółowo zaplanowanym programem, wszystko musi być dokładnie zorganizowane, nad wszystkim należy mieć kontrolę. Również dziecko – myśląc w tych kategoriach, można by rzec: dodatek do rodzica – powinno być wyjątkowe, idealne, niesprawiające problemów – ,,szyte na miarę”.

Coraz częściej dzieci zamożnych, dobrze wykształconych, pracujących na wysokich stanowiskach rodziców cierpią na syndrom one wrong move (z ang. „jeden błędny ruch”). Dzieci te niemal mechanicznie rozwiązują kolejne zadania, zdają testy, jak ognia unikając błędnego ruchu – pomyłki. Muszą być idealne i nie mają prawa popełniać błędów. Starają się za wszelką cenę nie zawieść rodziców, którzy całymi dniami ciężko pracują, aby zapewnić im dostatnią przyszłość. Wychowywane są w przeświadczeniu, że każda pomyłka zamyka im drogę do lepszego świata; aby być „kimś”, trzeba być jedynym, wyjątkowym, najlepszym z najlepszych. Wszelkie potknięcia eliminują odniesienie sukcesu. 
Istota problemu zawarta jest w poniższej historii.

Fryderyk jest uczniem trzeciej klasy szkoły podstawowej, jego rodzice są cenionymi prawnikami i prowadzą własną kancelarię w centrum dużego miasta. Dodatkowo ojciec chłopca prowadzi zajęcia ze studentami w Polsce i za granicą, mama prowadzi fundację. Rodzice Fryderyka zaplanowali mu świetlaną przyszłość, na którą musi ciężko pracować. Tygodniowy grafik pęka w szwach. Codziennie chłopiec wraca do domu z guwernantką, która towarzyszy mu w trakcie odrabiania lekcji, następnie prowadzą konwersacje na tematy prawnicze w języku francuskim i angielskim. W poniedziałek, wtorek, czwartek, piątek i niedzielę

Fryderyk bierze udział w licznych zajęciach dodatkowych. Cały problem polega na tym, że chłopiec chciałby w przyszłości zostać piłkarzem, ale rodzice definitywnie sprzeciwili się rozwijaniu tych umiejętności.

Fryderyk w czwartki i piątki zostaje na dwie godziny w świetlicy i w tym czasie uczestniczy w zajęciach sportowych, to jego prawdziwa pasja. Boi się jednak do tego przyznać przed rodzicami, bo od razu wywołałoby to lawinę komentarzy typu „marny zawód; jak ty to sobie wyobrażasz; biegać po boisku każdy może, ty musisz być kimś i odnieść sukces; zapomnij o tej dziecinadzie”. Chłopiec nie sprzeciwia się rodzicom, ponieważ czuje, że ma wobec nich dług wdzięczności, bo pracują całymi dniami „na wszystkie jego zachcianki”. Gdyby wychowawczyni nie zauważyła, jak bardzo chłopiec zaczyna zamykać się w sobie, a jednocześnie jaki jest nerwowy, rodzice nigdy nie dowiedzieliby się, co naprawdę czuje ich syn.

W sytuacji gdy rodzice zauważą w końcu potrzeby swojego dziecka, można wszystko zmienić. Natomiast w przypadku, gdy zmuszają dziecko do realizacji własnych ambicji, ponosi ono bardzo poważne konsekwencje. Zmuszanie młodego człowieka do udziału w wyścigu szczurów może objawiać się:

  • przemęczeniem,
  • bezradnością,
  • depresją,
  • brakiem kontaktów z rówieśnikami,
  • brakiem umiejętności nawiązywania prawidłowych relacji,
  • poczuciem wyższości lub przeciwnie – niższości wobec innych,
  • próbą ucieczki od rzeczywistości poprzez zażywanie narkotyków, spożywanie alkoholu lub podejmowanie innych zachowań ryzykownych,
  • brakiem pasji, zainteresowań,
  • brakiem czasu na „własne życie”,
  • ograniczonymi kontaktami z rodzicami,
  • zakłóceniami i zaburzeniami rozwoju wynikającymi z braku zaspokojenia potrzeb dziecka,
  • poczuciem winy,
  • stanami lękowymi i nerwicowymi,
  • myślami, a nawet próbami samobójczymi. 

Problem jest dużo bardziej złożony, niż by się wydawało, można bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa przypuszczać, że przyczyną trudności dziecka, oprócz nadmiaru zajęć i obowiązków, są zaburzone więzi w rodzinie i brak wspólnie spędzanego czasu. Dlatego jako działanie zapobiegawcze proponuje się edukację rodziców. 

Problem jest dużo bardziej złożony, niż by się wydawało, można bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa przypuszczać, że przyczyną trudności dziecka, oprócz nadmiaru zajęć 
i obowiązków, są zaburzone więzi w rodzinie i brak wspólnie spędzanego czasu. Dlatego jako działanie zapobiegawcze proponuje się edukację rodziców. 

Jak zatem przekonać rodziców, aby nie zabierali dzieciństwa swoim dzieciom? 

  1. Potrzeby – warto uzmysłowić rodzicom, że ich dzieci mają swoje potrzeby wynikające z etapu rozwoju, na którym się znajdują. 
  2. Preferencje – dużo łatwiej przychodzi rozwijanie umiejętności, która naprawdę daje przyjemność, niż tej, do której jesteśmy zmuszani. 
  3. Eliminacja rywalizacji – dzieci zmuszane do bycia idealnymi często wychowywane są w przeświadczeniu, że należy innych traktować jako rywali, a każda aktywność jest walką, którą należy wygrać.W ramach działań edukacyjnych należałoby uzmysłowić rodzicom znaczenie rywalizacji w życiu dziecka. Kwestia ta została zobrazowana w tabeli1 na kolejnej stronie.
  4. Pielęgnacja więzi – naturalną potrzebą dziecka jest wspólne spędzanie czasu z rodzicami. Braku wspólnych chwil nic nie jest w stanie zrekompensować. Rodzice często myślą, że nieobecność z powodu pobytu w pracy może być zastąpiona zajęciami dodatkowymi, prezentami, osobą opiekunki. Nic bardziej mylnego, ponieważ jedyne, czego dziecko potrzebuje, to sam rodzic i możliwość bycia z nim. Dlatego tak istotne jest uświadomienie opiekunom, aby każdego dnia wygospodarowali kilka godzin na różnego rodzaju zabawy, aktywności podejmowane z dzieckiem. 

Zjawiskiem przeciwnym do syndromu one wrong move jest slow parenting. Rodzice...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy