Dołącz do czytelników
Brak wyników

SI w pracy pedagoga

4 kwietnia 2019

NR 107 (Marzec 2019)

Wykorzystanie SI na zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych i dydaktyczno-wyrównawczych

0 34

Obecnie środowisko edukacyjne coraz więcej uwagi poświęca dzieciom i młodzieży ze specjalnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi, czyli uczniom, u których zdiagnozowano spektrum różnego rodzaju objawów znacznie utrudniających lub wręcz uniemożliwiających funkcjonowanie w kilku obszarach, m.in. ruchowym, społecznym, emocjonalnym, sensorycznym, komunikacyjnym czy poznawczym. Problemy te w dużym stopniu obniżają jakość życia tych dzieci i sprawiają, że mają one trudności z pełnieniem ról społecznych. W związku z tym bardzo dużą wagę przykłada się do właściwego udzielania wsparcia psychologiczno-pedagogicznego przez szkołę. Podpowiadamy, jak w jego ramach wykorzystać metody integracji sensorycznej.

Rodzaj i charakter udzielanej pomocy zmienia się z roku na rok ze względu na coraz większą świadomość i wiedzę w tym zakresie. Co za tym idzie, zmieniają się również oczekiwania względem nauczycieli i pedagogów. Jednym z zadań osób, które uczą w szkołach, staje się diagnozowanie potrzeb podopiecznych i stwarzanie im takich warunków, by ich rozwój mógł przebiegać jak najbardziej harmonijnie. Jest to niezwykle trudne i wymaga ciągłego doskonalenia własnych umiejętności, zdobywania nowych doświadczeń i dokształcania się, by urozmaicać prowadzone zajęcia z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wiedzieć, jakie dodatkowe metody można wykorzystać w ich trakcie. 

Rodzaje trudności

Niezwykle istotne staje się zrozumienie, że poziom funkcjonowania ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi może być bardzo różny. Nie ma dwójki dzieci, które w takim samym stopniu przejawiałyby dane trudności czy zaburzenia. Wszystko jest bowiem znacznie uzależnione od stopnia ich nasilenia i możliwości kompensacyjnych, które zależą od poziomu inteligencji danej osoby, jej cech charakteru, temperamentu, ale również tego, jakie wsparcie otrzymuje ona w środowisku rodzinnym. Ze względu na rodzaj trudności wyróżniamy:

  1. dysleksję rozwojową, czyli specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu, które mogą objawiać się jako:
    - trudności w czytaniu,
    - trudności w pisaniu dotyczące ekspresji pisma, czyli umiejętności przelewania swoich myśli i spostrzeżeń na papier, tworzenia różnego rodzaju historii, opowiadań, tekstów (jest to rodzaj trudności, którego nie diagnozuje się w poradniach, a bardzo często dzieci przejawiają problemy w tym zakresie) oraz  poprawności zapisu (dysortografia), czyli umiejętności opanowania reguł i zasad gramatyczno-ortograficznych i wykorzystania ich w praktyce w czasie tworzenia prac pisemnych;
  2. dyskalkulię, czyli trudności w opanowaniu podstawowych działań arytmetycznych, problemy z właściwym posługiwaniem się liczbami, przy jednoczesnym prawidłowym rozwoju intelektualnym dziecka;
  3. dyspraksję, czyli zaburzenia w zakresie opanowania umiejętności ruchowych. Najczęściej objawia się ona pod postacią słabej koordynacji, trudności z planowaniem i właściwą organizacją ruchu. Zakłada się, że często towarzyszy jej również obniżona sprawność zarówno motoryki małej, jak i dużej. W związku z tym przypuszcza się, że jednym z efektów dyspraksji może stać się dysgrafia charakteryzująca się bardzo niskim poziomem graficznym pisma;
  4. specyficzne zaburzenia rozwoju językowego, które objawiają się tym, że język mówiony jest zaburzony w odniesieniu do innych sfer, w tym również do rozwoju niewerbalnego dziecka. Zaburzenia te są bardzo trudne i uporczywe. Mogą obejmować one takie obszary jak: mówienie, rozumienie mowy, używanie języka zgodnie z kontekstem społecznym oraz sytuacją, w jakiej znajduje się dziecko. 

Liczba zaburzeń, z którymi spotykamy się w trakcie pracy w szkole, jest bardzo duża. Nie da się również ukryć, że wspomaganie rozwoju dziecka jest procesem długotrwałym i wymagającym olbrzymiego zaangażowania ze strony nauczycieli, 
psychologów i pedagogów. Polega to bowiem na takiej organizacji zarówno przestrzeni, jak i samego procesu dydaktycznego, aby możliwe stało się wspieranie tych cech dziecka, które rozwijają się prawidłowo, przy jednoczesnym zwracaniu uwagi i doskonaleniu, w toku zajęć, tych umiejętności, które sprawiają uczniowi problem. W tym celu należy przygotowywać różnego rodzaju ćwiczenia, ciekawe zabawy motywujące i zachęcające dziecko do pracy, warsztaty i eksperymenty, dzięki którym młody człowiek będzie odczuwał radość i satysfakcję oraz będzie w stanie odnieść sukces. Jednocześnie wszystkie te formy powinny wzbogacać doświadczenie dziecka, pogłębiać jego wiedzę i umiejętności oraz doskonalić procesy społeczno-emocjonalne, komunikacyjne i poznawcze. Ważne jest również zwrócenie uwagi na to, że wszystkie podejmowane przez nas działania powinny być adekwatne do wiedzy i umiejętności dziecka oraz muszą się w jakiś sposób wpisywać w zainteresowania, które przejawia. 

Jednocześnie naszym zadaniem w toku zajęć korekcyjno-kompensacyjnych i dydaktyczno-wychowawczych jest takie ich prowadzenie, aby wyeliminować zachowania niepożądane, usunąć ich negatywne skutki edukacyjne i zastąpić je mechanizmami, które pozwolą lepiej i bardziej poprawnie radzić sobie w nowych sytuacjach. 

Objawy trudności

Marta Bogdanowicz zwraca uwagę, że już w okresie niemowlęcym i wczesnodziecięcym można zauważyć pewne symptomy sugerujące, że w późniejszym okresie dzieci będą przejawiały specyficzne trudności w nauce. Zalicza się tutaj:

  • opóźnienia w zakresie rozwoju ruchowego, np. późniejsze siadanie, raczkowanie czy chodzenie;
  • obniżona sprawność manualna;
  • zaburzenia w zakresie koordynacji ruchowej;
  • opóźniony rozwój mowy;
  • trudności w orientacji w schemacie własnego ciała. 

 

Rys. 1. Opracowanie własne na podstawie: M. Bogdanowicz, Uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych, „Psychologia Wychowawcza”, 
3, 1995, s. 216–222.

 

W późniejszym okresie również pojawiają się pewne symptomy, które mogą świadczyć o tym, że mamy do czynienia z dzieckiem dyslektycznym lub z ryzykiem dysleksji (tab. 1).
Zaburzenia integracji sensorycznej są natomiast spowodowane niedojrzałością systemów zmysłowych, przez którą młody człowiek nie jest w stanie efektywnie odbierać bodźców z otoczenia i prawidłowo na nie reagować. Najczęściej te reakcje wiążą się z nadmierną wrażliwością lub zupełnym brakiem wrażliwości i pociągają za sobą różnego rodzaju trudności i problemy, jak:

  • zaburzenia napięcia mięśniowego,
  • nieprawidłową postawę ciała,
  • zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej,
  • zaburzenia w zakresie planowania motorycznego i wykonywania ruchu.

Na podstawie podanych objawów można stwierdzić, że rozwój dziecka dyslektycznego przebiega w sposób nieharmonijny, a jego umiejętności nie są zgodne z wymaganiami szkolnymi. W związku z tym konieczne staje się udzielenie mu fachowej pomocy, zarówno przez nauczyciela (lub nauczycieli, jeśli jest to uczeń starszy), jak i pedagoga i psychologa. Jeśli nie otrzyma on odpowiedniego wsparcia, może st...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy