Dołącz do czytelników
Brak wyników

Cykl z ekspertem PWN

24 sierpnia 2018

NR 89 (Maj 2017)

YouTube w nauce języków obcych

0 220

YouTube należy obecnie, obok Facebooka, do najpopularniejszych mediów społecznościowych, w szczególności wśród osób młodych. Stąd też warto przyjrzeć mu się pod względem jego potencjału glottodydaktycznego, w tym – możliwości jego wykorzystania na zajęciach szkolnych.

Kanał YouTube stanowi niemal niewyczerpane źródło różnych informacji, zwłaszcza o charakterze multimedialnym. Znaleźć na nim można zarówno utwory muzyczne, jak i filmy, z jednej strony fabularne, z drugiej zaś dokumentalne, a także wywiady i newsy. Trudno dzisiaj o osobę, która nie miałaby z nim kontaktu. Atutem kanału YouTube jest jego powszechna i bezpłatna dostępność, a także wielojęzyczność, co jest istotne pod względem glottodydaktycznym. Ponadto YouTube pozwala zanurzyć się w przestrzeni innego języka i jego kultury w sposób natychmiastowy, i to bez konieczności opuszczania domu bądź klasy. Umożliwia tym samym wejście w nowy świat, który mimo swego wirtualnego charakteru jest autentyczny i żywy. W perspektywie pracy z językiem obcym trudno jest tego nie docenić. 

Analizując kanał YouTube pod względem jego potencjału glottodydaktycznego, można stwierdzić, że jego optymalna zawartość, którą można dość praktycznie wykorzystać na lekcjach języka obcego, to klipy muzyczne. Są to zarówno klipy oryginalne, pochodzące z oficjalnych profilów muzycznych poszczególnych wykonawców, jak i ich przeróbki, umieszczane przez użytkowników kanału YouTube, w tym tzw. covery, czyli nowe aranżacje istniejących już utworów muzycznych.

Klipy muzyczne

Klipy muzyczne na kanale YouTube łączą w sobie dwie płaszczyzny percepcyjne. Są to i obraz, i dźwięk, a w szczególności tekst. Mają również wyraźny charakter narracyjny, co nie jest bez znaczenia pod względem dydaktycznym. Uczniowie mają do czynienia z historią, która opowiadana jest za pomocą tekstu muzycznego. Aspekt narracyjności klipu przybliża go do tradycyjnego tekstu, co oznacza, że można z nim pracować jak ze zwykłym tekstem, czyli czytać go, opracować do niego pytania bądź omówić go na zasadzie analizy i interpretacji. Na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej powinno być to stosunkowo proste zarówno jeśli chodzi o dojrzałość odbioru, jak i kompetencje lingwistyczne uczniów, zwłaszcza jeśli nauka języka obcego jest kontynuacją wcześniejszych etapów edukacyjnych.

Jeśli zdecydujemy się na pracę z klipem muzycznym z YouTube, warto wziąć pod uwagę dopasowanie tematyki do tematów prowadzonych zajęć oraz korelację z wykorzystywanym na lekcjach podręcznikiem.

Ważne jest uwzględnienie tematów występujących w danym podręczniku, które ze swej strony wynikają z wytycznych MEN, czyli tzw. podstawy programowej. 

Tematami, przy realizacji których można skorzystać z klipów muzycznych, są np. przyjaźń, miłość, styl życia. W zależności od konkretnego tematu lekcji dany utwór muzyczny może zostać w nią włączony z różną intensywnością oraz na różnych poziomach jego odbioru. Może to być tylko samo obejrzenie klipu na początku zajęć w celu wprowadzenia do omawianego tematu. Można rozpocząć od zadania uczniom pytań związanych z problematyką zaprezentowanego utworu, a następnie przejść do samej lekcji, na której temat zostanie bardziej szczegółowo omówiony.

Możliwe jest także odwrócenie tej sytuacji i przedstawienie wybranego wideoklipu w formie podsumowania danego tematu lekcyjnego. Jeśli jednak temat z podręcznika rozłożony jest na kilka spotkań lekcyjnych, wówczas klip muzyczny może pełnić funkcję motywu przewodniego, łączącego poszczególne zajęcia. Jeszcze innym sposobem włączenia klipów muzycznych z YouTube mogłoby być postawienie przed uczniami zadania, np. w formie pracy domowej, które polegałoby na znalezieniu przez nich najbardziej adekwatnego utworu muzycznego do omawianego tematu lekcji. Ważne, aby poprosić uczniów o uzasadnienie dokonanego przez siebie wyboru. 

Tab. 1. Dydaktyczne możliwości użycia klipów z kanału YouTube

Dydaktyczne możliwości użycia klipów z kanału YouTube
1. Wprowadzenie do nowego tematu lekcji Przy każdej prezentacji klipu warto zapytać uczniów o ich wrażenia oraz o poziom rozumienia klipu. Można uczniów poprosić o znalezienie na kanale YouTube klipu, który będzie się łączyć z realizowanym tematem lekcji bądź ich cyklem.
2. Podsumowanie tematu lekcji
3. Motyw przewodni kilku lekcji

Podręczniki, tematy, wideoklipy

W podręcznikach do nauki języków obcych można znaleźć tematy, przy których realizacji aż żal byłoby nie wykorzystać muzyki dostępnej na kanale YouTube. Są to przede wszystkim zagadnienia, które wiążą się z relacjami międzyludzkimi, w tym odnoszące się do wspomnianej już przyjaźni bądź miłości. To tematy bliskie młodym odbiorcom, do nich odwołuje się znaczna część muzycznych wideoklipów, w których dominującą rolę odgrywają emocje. Warto odnieść się do tych emocji i wykorzystać je w pracy z językiem obcym; również po to, aby pokazać ich uniwersalny charakter, niezależny od kontekstu kulturowego. 

Zaglądając przykładowo do podręcznika do nauki języka niemieckiego dla klasy II na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej pt. Neue Expedition Deutsch, można od razu dostrzec, że pierwszy blok tematyczny został poświęcony takim aspektom, jak przyjaźń, miłość i związany z nią zawód miłosny. Na kanale YouTube znajdziemy kilku wykonawców – zwłaszcza muzyki pop – których klipy można wykorzystać podczas pracy na lekcji. Wymienić tu można m.in. zespół Feuerherz, będący typowym boysbandem z ciekawym utworem Ohne Dich, czy dość popularną w krajach niemieckojęzycznych Helenę Fischer, której płyty sprzedają się w wielomilionowych nakładach, z jej przebojem Atemlos durch die Nacht. Bardzo ciekawą propozycją mogą też być utwory Sarah Connor z płyty Muttersprache, na której wokalistka znana do tej pory z przebojów w języku angielskim prezentuje teksty muzyczne po niemiecku. Ciekawą lekcję można poprowadzić np. z wideoklipem do utworu ze wspomnianej tu płyty pt. Wie schön du bist. 

Praca z wideoklipem Wie schön du bist – przykładowy scenariusz 

Przykładowy scenariusz zajęć dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych powinien zawierać pracę zarówno z obrazem wideoklipu, jak i z jego tekstem. Celem lekcji mogłoby być ukazanie problemów okresu dorastania/dojrzewania, z jakimi boryka się młody człowiek, a o których śpiewa Sarah Connor. Są to: niezrozumienie ze strony najbliższego otoczenia, bunt wobec niego, spór bądź kłótnia z rodzicami, a także poczucie samotności. Dalsze cele szczegółowe dotyczyłyby wprowadzenia nowych jednostek leksykalnych związanych z wyrażaniem stanów emocjonalnych bądź też powtórzenia znanego już uczniom słownictwa.

Pod względem gramatycznym można omówić występujące w tekście piosenki czasowniki rozdzielnie złożone oraz zdania ze strukturami bezokolicznikowymi. Warto pozwolić uczniom również na czerpanie przyjemności z oglądanego przez nich materiału muzycznego, gdyż klipy muzyczne to przede wszystkim ważna część obszaru popkultury, która jest bliska młodym ludziom.

Do przeprowadzenia zajęć z wykorzystaniem kanału YouTube potrzebny będzie laptop z dostępem do internetu wraz z rzutnikiem multimedialnym oraz głośnikami, tak by móc pokazać uczniom wybrany wideoklip. Jednakże przy braku odpowiedniego sprzętu możliwe jest obejrzenie klipu w małych grupach na posiadanych przez młodzież smartfonach. Sam wideoklip ma dwie wersje, obie o czasie trwania poniżej czterech minut. Wersja pierwsza to tzw. official video, a wersja druga to lyric video – prezentacja tekstu utworu wraz z grafiką o charakterze komiksu. 

Warto rozpocząć zajęcia od pytań dotyczących problemów młodych ludzi, trudnych dla nich spraw, relacji z otoczeniem, np. z rodziną lub przyjaciółmi. Krótka dyskusja, której wyniki można zapisać na tablicy, np. w formie asocjogramu, będzie dobrym wstępem do historii opowiadanej w utworze niemieckiej wokalistki. 

Wideoklip Wie schön du bist ukazuje konflikt młodej dziewczyny z jej domem rodzinnym, bycie niezrozumianą, jej chęć ucieczki bądź odreagowania. Prezentując uczniom videoklip, można zapisać na tablicy następujące pytania: Kto jest bohaterem utworu? W jakich miejscach się on rozgrywa? O co ogólnie chodzi w przedstawionym klipie? Jaka sytuacja jest w nim pokazywana? Czy można wyodrębnić w utworze jakąś fabułę? Na ile jest ona spójna? Po obejrzeniu klipu można poprosić uczniów, by w małych grupach spisali odpowiedzi na podane wcześniej pytania. Następnie grupy prezentują wyniki...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy