Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia rozwoju zawodowego

17 sierpnia 2018

NR 87 (Marzec 2017)

Menedżer w szkole, menedżer w klasie

0 226

W dzisiejszych czasach dobry i skuteczny nauczyciel lub wychowawca musi występować w wielu różnorodnych rolach – lidera, organizatora, eksperta, moderatora, partnera, sprzymierzeńca, projektanta, prezentera. 

Wśród nich znajduje się również menedżer. Dlaczego tak jest i co to dokładnie oznacza w pracy w szkole i w kontakcie z uczniami?

Większości z nas słowo „menedżer” kojarzy się przede wszystkim z kadrą kierowniczą, z kimś, kto zarządza dużą firmą. Tymczasem nie jest ono zarezerwowane wyłącznie dla biznesu i można je rozumieć w znacznie szerszy sposób. Zdaniem P. Druckera – uważanego za jednego z najwybitniejszych ekspertów ds. zarządzania – menedżerem jest każda osoba, która kieruje pracą innych ludzi, niezależnie od tego, jakie miejsce zajmuje w hierarchii danej instytucji lub firmy. Zgodnie z tym założeniem, w szkole menedżerem może być dyrektor, kierownik świetlicy, przewodniczący uczniów, nauczyciel itd. Menedżer to zwierzchnik, który odpowiada za przewodzenie działaniami innych w taki sposób, aby realizować określone cele. Jego najważniejsze działania to zaplanować, zorganizować, podjąć decyzje, zmotywować i monitorować. Ale jak się to dokładnie odnosi do zadań nauczyciela? Musi mieć on umiejętności zarządzania klasą (rozumieć i rozpoznawać zjawiska zachodzące w grupie i adekwatnie na nie reagować, kreować pozytywną atmosferę, dbać o porządek i dyscyplinę), znać i realizować scenariusze zajęć, utrzymywać zainteresowanie uczniów, motywować ich do wysiłku, oceniać efekty ich pracy. 

Zastanów się:

  • W jakich okolicznościach i w odniesieniu do jakich ludzi jesteś lub bywasz menedżerem? W swoich rozważaniach uwzględnij różne sytuacje w swojej pracy i w domu.
  • Czego dotyczą twoje główne zadania jako zarządcy? Za co jesteś przede wszystkim odpowiedzialny?
  • Kiedy cieszy cię rola menedżera, a kiedy bywa dla ciebie niewygodna lub zbyt obciążająca? Jakie są tego powody?

Menedżer czy lider?

Wiele osób jest przekonanych, że lider i menedżer to jedno i to samo. Nie jest to prawdą, a specjaliści od zarządzania ludźmi dwoją się i troją, aby – mimo licznych podobieństw – podkreślić różnice między tymi funkcjami (tab. 1). 

Jak te różnice można odnieść do szkolnego przykładu? Każdy nauczyciel w klasie powinien być zawsze przynajmniej menedżerem. Każdy dyrektor jest wśród swojej rady pedagogicznej menedżerem. Niestety, nie każdy będzie dobrym i mądrym zarządcą i na pewno nie każdy będzie potrafił wcielić się w rolę lidera.

Zastanów się i odpowiedz sobie szczerze na poniższe pytania:

  • Co ci się podoba, a co jest dla ciebie negatywnym elementem w roli lidera?
  • Co jest dla ciebie pociągające, a co odstręczające w byciu menedżerem? 
  • Kim na co dzień bardziej jesteś – menedżerem czy liderem – dla swoich podopiecznych, ich rodziców, współpracowników, domowników?
  • Kim bardziej chciałbyś być? Dlaczego?

 

Oczywiście są osoby, które mają predyspozycje do tego, aby być doskonałymi menedżerami – dobrze zarządzają, potrafią delegować, są uważne i dobrze radzą sobie, komunikując nawet najtrudniejsze i najbardziej niewygodne decyzje i informacje. Czasem jednak ci sami menedżerowie nie potrafią inspirować ludzi i w związku z tym nie są w stanie być dobrymi liderami. I na odwrót – nie każdy charyzmatyczny lider posiada odpowiednie przymioty, żeby móc spełniać się w roli menedżera. Idealnie, jeśli jedna osoba połączy w sobie obie te grupy umiejętności.

Tab. 1. Menedżer a lider – opis różnic funkcjonalnych

Tab. 2. Kompetencje menadżera

Tab. 3. Arkusz kompetencji miękkich

Jakim być i co umieć?

Mimo tego, że prawie każdy z nas choćby od czasu do czasu musi się mierzyć z rolą menedżera, nie wszyscy jesteśmy dobrymi i skutecznymi zwierzchnikami. Psycholodzy, zajmujący się zarządzaniem, od wielu już lat tworzą listy różnych cech i umiejętności, którymi powinien odznaczać się idealny menedżer. Uważa się, że musi on mieć odpowiednie kompetencje osobiste, społeczne, poznawcze i organizacyjne (tab. 2). 

We współczesnej szkole właściwie nic nie jest pewne. Jedynym stałym elementem jest ciągła zmiana – zmiana pokoleń, zmiana w obrębie relacji między uczniami a nauczycielami, zmiany psychofizyczne w procesie rozwoju samego dziecka. W związku z tym potrzebny jest zupełnie nowy typ nauczyciela-menedżera – takiego, który nie tylko skoncentruje się na zarządzaniu grupą w tradycyjny sposób, ale również będzie wyposażany w coraz większym stopniu w umiejętności miękkie (tab. 3).

Szkodliwe postawy i zachowania

B. Kuc i M. Żemigała podkreślają, że blisko 90% osób gorzej niż lepiej radzi sobie z funkcjami zarządzających. Oczywiście nie wynika to z braku chęci czy złych intencji. Czego w takim razie najczęściej nam brakuje, aby być niezłym menedżerem?

Ćwiczenie

  1. Zastanów się, jakimi cechami i zachowaniami charakteryzuje się szef z twoich nocnych koszmarów. Najpierw wypisz przynajmniej 15 elementów, które według ciebie dyskwalifikują ludzi do pełnienia funkcji kierowniczej. 
  2. Zastanów się, czy dużo z nich jest związanych z wiedzą lub jej brakiem. Jak wiele elementów na twojej liście wiąże się z niedostatkiem jakichś umiejętności? Czy wskazałeś takie określenia, które odnoszą się do postawy, czyli mniej lub bardziej uświadomionego nastawienia do świata i do ludzi?
  3. Z listy wybierz takie trzy cechy, które uważasz za absolutnie najważniejsze wady, uchybienia lub złe zachowania u menedżera. Dlaczego wybrałeś akurat te? Uzasadnij swój wybór.
  4. Sprawdź, czy twoje typy pokrywają się z trzem...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy