Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z uczniem ze SPE

28 października 2020

NR 120 (Listopad 2020)

Pedagog do zadań specjalnych

0 285

Pedagog szkolny odgrywa niezwykle ważną rolę w działaniu placówki. Powierzone mu obowiązki mają szeroki zakres i dotyczą wielu aspektów funkcjonowania zarówno ucznia, jak i samej szkoły. Jako że praca pedagoga oparta jest na diagnozowaniu, oczywiste wydaje się przydzielenie mu funkcji koordynatora do spraw rozpoznawania specjalnych potrzeb edukacyjnych. 

Współczesna pedagogika i psychologia kładą ogromny nacisk na skoncentrowanie się na potrzebach ucznia. To niezwykle istotne dla jego ogólnego rozwoju i procesu edukacyjnego. Specjalne potrzeby edukacyjne to takie potrzeby, które w trakcie rozwoju dzieci i młodzieży wynikają z ich niepełnosprawności, zaburzeń, zakłóceń rozwojowych, deficytów, choroby, sytuacji rodzinnej, sytuacji kulturowej lub też szczególnych zdolności. Analizując literaturę przedmiotu, można zauważyć, że uczniowie mający specjalne potrzeby edukacyjne stanowią 20% ogółu. Warto podkreślić, że potrzeby edukacyjne są w wielu przypadkach wynikiem specjalnych potrzeb rozwojowych. 

POLECAMY

Pedagog koordynatorem do spraw rozpoznawania specjalnych potrzeb edukacyjnych

Nie ulega wątpliwości, że każdy uczeń jest indywidualną jednostką i powinien być traktowany w sposób odrębny i wyjątkowy. Każdemu uczniowi należy zapewnić warunki do wszechstronnego rozwoju, dlatego tak istotne znaczenie odgrywa diagnoza. To na podstawie jej wyników powinniśmy planować proces edukacyjny, dostosowując go jednocześ­nie do indywidualnych możliwości i potrzeb każdego dziecka. 

Analizując zadania pedagoga szkolnego, określone w rozporządzeniu MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad i organizacji udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 2020 r, poz. 1280), można zauważyć, że pedagog jest niemal idealnym kandydatem do objęcia funkcji koordynatora do spraw rozpoznawania specjalnych potrzeb edukacyjnych. Świadczą o tym następujące powierzone mu zadania:

  • prowadzenie badań i działań diagnostycznych uczniów, w tym diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu okreś­lenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły i placówki,
  • diagnozowanie sytuacji wychowawczych w przedszkolu, szkole lub placówce w celu rozwiązywania problemów wychowawczych stanowiących barierę i ograniczających aktywne i pełne uczestnictwo ucznia w życiu przedszkola, szkoły i placówki,
  • udzielanie uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb,
  • pomoc rodzicom i nauczycielom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych możliwości, predyspozycji i uzdolnień uczniów,
  • wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych specjalistów w rozpoznawaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły i placówki oraz udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. 

Najistotniejsze potrzeby uczniów i sposoby ich zaspokajania 

Potrzeby ucznia to niezwykle istotna kwestia i jedynie kompleksowe podejście do tego zagadnienia daje możliwość wyrównania szans rozwojowych i edukacyjnych dziecka. Stworzenie katalogu specyficznych potrzeb dzieci oraz sposobów ich zaspokajania pozwala na właściwe opracowanie zasad pracy z danym uczniem, z uwzględnieniem szczególnego charakteru jego indywidualności. 

Jeżeli podstawową potrzebą dziecka jest przydzielenie go do odpowiedniej grupy, która będzie świadoma jego specyfiki oraz będzie tolerowała wszelkie zachowania czy sytuacje odbiegające jakkolwiek od przyjętej normy, to sposób zaspokojenia tej potrzeby jest jeden – należy tak dobrać dzieci do grupy w procesie rekrutacji, by uniknąć niepotrzebnych napięć oraz sytuacji stresujących. 

Z kolei dziecko wymagające usamodzielnienia się powinno zostać włączone w edukację środowiskową, a nauczyciel czy wychowawca powinien poświęcać mu tyle uwagi, ile w danej chwili jest konieczne. 

Ważne są również działania psychoedukacyjne skierowane do rodziców. Dzięki nim istnieje duża szansa, że dziecko otrzyma przestrzeń do samodzielnego realizowania własnych potrzeb. Jeżeli u ucznia występuje silna potrzeba autonomii lub samorealizacji, należy tak wspierać go w rozwoju własnym, by wyczuwał jak najmniej ingerencji z zewnątrz. Warto też rozwijać jego zainteresowania poprzez właściwy dobór zajęć oraz umożliwiać mu dostęp do różnych form aktywności. 

Jedną z często wymienianych potrzeb uczniów jest stabilne środowisko życia oraz edukacji. Zaspokojenie potrzeb na tym polu wymaga ustalenia jasnych reguł postępowania wobec dziecka mającego specjalne potrzeby edukacyjne, dostosowania wymagań edukacyjnych do jego specyficznych potrzeb, a także przestrzegania zasad higieny pracy psychicznej. 

Kolejną niezwykle istotną potrzebą dzieci i nastolatków jest akceptacja i zrozumienie. Uczniowie pragną czuć się wartościowymi ludźmi, doświadczającymi pozytywnych sytuacji i zachowań ze strony otoczenia. By umożliwić zaspokojenie tych potrzeb, konieczne jest zgłębianie wiedzy na temat trudności ucznia oraz sposobów radzenia sobie z nimi. Ponadto ważne jest, by właściwie przygotować klasę, a także rodziców uczniów na sytuacje i zachowania, które mogą mieć miejsce. Najczęściej to koordynator – pedagog szkolny wspiera w tym obszarze nauczycieli i wychowawców. Świadomy nauczyciel powinien tak pracować z uczniem, by stwarzać mu sytuacje, w których będzie w stanie pokazać się z jak najlepszej strony i w rezultacie osiągnie sukces na miarę swoich możliwości. Niezwykle istotne jest, by postawa nauczyciela wobec ucznia ze SPE była w pełni akceptująca, dzieci często bowiem powielają zachowania wychowawców, co przekłada się na powstanie atmosfery tolerancji i zrozumienia w klasie. 

Do podstawowych potrzeb każdego człowieka należy też poczucie bezpieczeństwa. Aby zapewnić je uczniowi, konieczna jest przede wszystkim edukacja społeczeństwa celem poznania, zrozumienia i zaakceptowania problemów dzieci. Nie jest to równoznaczne z ujawnianiem na forum szkolnym tajemnicy diagnozy, ale ważne jest właściwe przygotowanie otoczenia dziecka do przebywania z nim. Konieczne jest również jasne określenie zasad i reguł funkcjonowania grupy, przy uwzględnieniu elastyczności działań. Bezpieczeństwo to podstawa, zatem najważniejsze jest stworzenie bezpiecznych i higienicznych warunków dla funkcjonowania dziecka w budynku szkoły, co może wiązać się z koniecznością odpowiedniego dostosowania architektonicznego pomieszczeń. Należy także zapewnić dziecku właściwą opiekę w czasie przebywania na zajęciach w szkole i poza nią, a także poinformować rodziców o dostępności wsparcia w placówce oraz poza nią. 

Następną z potrzeb jest potrzeba uwagi, poznania i szacunku. By ją zaspokoić, należy odpowiednio wcześnie zdiagnozować dziecko oraz wdrożyć właściwe metody terapii, dostosować warunki i metody pracy do specjalnych potrzeb dziecka. W miarę możliwości należy też szybko i elastycznie reagować na potrzeby ucznia. 

By zaspokoić potrzebę więzi u dziecka, ważny jest dobór właściwej grupy i umiejętne pokierowanie relacjami wewnątrz niej. 

Warto też, by środowisko szkolne znajdowało się blisko miejsca zamieszkania. Dziecko (nawet to będące w bardzo trudnej sytuacji rozwojowej lub zdrowotnej) powinno mieć możliwość ucz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy