Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

27 sierpnia 2018

NR 92 (Październik 2017)

Pedagog szkolny - nauczyciel do zadań specjalnych

0 308

Wśród półmilionowej rzeszy nauczycieli są osoby postrzegane od blisko 45 lat jako „szkolna ekipa do zadań specjalnych”. To pedagodzy szkolni, wspierani czasem przez szkolnych psychologów. Najlepiej dostępni specjaliści tzw. pierwszego kontaktu, którzy świadczą pomoc psychologiczno-pedagogiczną członkom szkolnej społeczności. 

Tyle teoria – oparta bardziej na pobożnym życzeniu niż faktach – bo naprawdę to pedagodzy i psycholodzy szkolni są na wagę złota, o czym świadczy ostatni raport NIK: 

  • W latach 2014–2016 blisko połowa szkół publicznych różnych typów (ponad 44%) nie zatrudniała na odrębnym etacie ani pedagoga, ani psychologa. Najgorzej pod tym względem było w technikach – w 60% szkół nie było specjalistów – i w zasadniczych szkołach zawodowych – 55% tych placówek nie zatrudniało psychologów i pedagogów. 
  • W szkołach, w których zatrudnieni byli ww. specjaliści, średnio na jeden etat pedagoga w latach 2014–2016 przypadało 475 uczniów. Liczba ta była jeszcze wyższa w przypadku psychologów i wynosiła aż 1904. 
  • W roku szkolnym 2015/2016 na jedną szkołę przypadało średnio 0,75 etatu pedagoga i 0,2 etatu psychologa. Mniej specjalistów było w szkołach wiejskich: 0,55 etatu pedagoga i 0,09 etatu psychologa1. 

Komu i do czego potrzebny jest pedagog szkolny?

Polska szkoła, nie od dzisiaj, boryka się z wieloma problemami natury wychowawczej. Zmieniają się czasy, nastają kolejne reformy, a rodzima oświata jak niedomagała w tym względzie, tak niedomaga. Dyrektorzy i nauczyciele twierdzą, że dzisiejsze dzieci sprawiają coraz więcej kłopotów. Zarówno lawinowo wzrasta liczba uczniów z trudnościami edukacyjnymi i deficytami rozwojowymi, jak i poszerza się katalog problemów wychowawczych. Szczególnie uciążliwe i najczęściej występujące są: rówieśnicza agresja słowna (wulgaryzmy, grożenie) oraz czynna (rękoczyny), również w stosunku do nauczycieli. Coraz młodsze dzieci prezentują postawy aspołeczne, mają problem z funkcjonowaniem w grupie i są aroganckie wobec nauczycieli. Natomiast nastoletnia młodzież wykazuje skłonność do zachowań ryzykownych i jest coraz słabsza psychicznie. Rosną przypadki depresji młodzieńczej oraz związanych z nią prób samobójczych, molestowania seksualnego i małoletnich ciąż. 

Stąd właśnie wszyscy widzą ratunek w szkolnym pedagogu, specjaliście, który zaobserwuje, zbada, poszuka i dowie się – kto, co, jak, kiedy i dlaczego? Potem każdego ucznia trudnego i z problemami – odpowiednio wesprze, zmotywuje, popchnie we właściwym kierunku, zniechęci do popełniania głupot i zmotywuje do zmian na lepsze. Tylko sobie znanymi sztuczkami zaczaruje/odczaruje niesforne dziecko i sprawi cud wychowawczy, tak bardzo oczekiwany przez nieradzących sobie nauczycieli i rodziców, którzy zbyt rzadko pracę tegoż pedagoga rozumieją, szanują i doceniają.

Nadal niestety pokutuje w środowisku szkolnym pogląd, że pedagog siedzi sobie w przytulnym gabineciku i za nic nie odpowiada.

Nadal niestety pokutuje w środowisku szkolnym pogląd, że pedagog siedzi sobie w przytulnym gabineciku i za nic nie odpowiada: Wolne ma tak jak nauczyciel, wakacje, święta, weekendy… Praktycznie się nie narobi… W spokoju pogawędzi z dzieciakami – bo ma na to czas, zrobi im jakieś ćwiczenie lub ankietkę, czasem zorganizuje jakieś warsztaty dla rodziców… Pojedzie na jakieś szkolenie, skoczy w godzinach pracy do ppp, sądu lub OPS-u… Żyć nie umierać! Przecież pedagog, to nie nauczyciel! Nie prowadzi lekcji, więc nie musi przygotowywać się codziennie. Nie martwi się o realizację podstawy programowej, nie wystawia ocen, nie zabiega ciągle o autorytet, nie walczy o dyscyplinę w klasie. Dlatego, kto żyw, stara się wypełnić mu dzień pracy, często zrzucając na jego barki swoje obowiązki: Proszę porozmawiać z Malinowską z VId, znowu nie przyszła do mnie na poprawę sprawdzianu z matematyki…. Klasa Vc utrudnia prowadzenie lekcji pani katechetce – tak nie może być, proszę działać, coś z tym zrobić!… W toalecie chłopców śmierdzi papierosami, proszę się tym zająć… Mama Kowalskiej z IIb zgłosiła do mnie, że córkę przezywają starsi chłopcy – niech pani to ukróci!.. Pan musi negocjować z tym kłótliwym ojcem, no tej Kaśki z dredami – on chce złożyć na naszą szkołę skargę do kuratorium, że łamiemy prawa jego córki.

Oczekiwanie przez nauczycieli, że pedagog rozwiąże wszelkie trudne sytuacje, jakie pojawiają się w szkole, stanowi największą barierę utrudniającą mu rzetelną realizację jego rzeczywistych zadań. Podobnie jak stereotyp dotyczący jego zawodowej roli, w wyniku którego bywa traktowany przez grono pedagogiczne jako „straszak na niegrzeczne i leniwe dzieci”, nagminnie wysyłane do jego gabinetu za karę. 

Oczekiwanie przez nauczycieli, że pedagog rozwiąże wszelkie trudne sytuacje, jakie pojawiają się w szkole, stanowi największą barierę utrudniającą mu rzetelną realizację jego rzeczywistych zadań. Podobnie jak stereotyp dotyczący jego zawodowej roli, w wyniku którego bywa traktowany przez grono pedagogiczne jako „straszak na niegrzeczne i leniwe dzieci”, nagminnie wysyłane do jego gabinetu za karę. Równie powszechny bywa brak zrozumienia dla roli pedagoga jako mediatora między nauczycielami i uczniami. Nie mniej kłopotliwe wydają się być także nierealistyczne oczekiwania dyrektora szkoły co do zakresu i efektywności działań pedagoga oraz nieuwzględnianie faktu, że efekty jego pracy są pośrednie i zazwyczaj odroczone w czasie. Dyrektor sam potrafi często cedować na pedagoga obowiązki przypisane jego dyrektorskiej funkcji, jak dyscyplinowanie uczniów, informowanie policji o zagrożeniach na terenie szkoły, naruszaniu przez uczniów prawa, opracowanie sprawozdania z nadzoru pedagogicznego w obszarze opieki i wychowania, zapewnienie zastępstw za nieobecnych w danym dniu na...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy