Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

28 sierpnia 2018

NR 94 (Grudzień 2017)

Po co uczniom wolontariat i akcje charytatywne?

0 257

W latach 60. i 70. ubiegłego stulecia był w telewizji taki program dla dzieci i młodzieży, który zwał się „Niewidzialna ręka”. Jego formuła zakładała wyrobienie w młodych ludziach potrzeby bezinteresownego pomagania innym, zwłaszcza osobom starszym i chorym. To, co wtedy wyczyniały tysiące dzieciaków – tak, by nie dać się nikomu zobaczyć, pozostawiając jedynie znak odbitej dłoni – było wolontariatem na miarę tamtych czasów, moderowanym przez tajemniczego i niewidzialnego dla telewidzów „opiekuna”. Co tydzień odczytywał on meldunki napływające od dzieciarni z całej Polski, pokazujące: kto, gdzie, komu i w jaki sposób udzielił pomocy. Na powitanie i pożegnanie zawsze przypominał: Niewidzialna ręka to także ty. 

Wspominam te stare czasy, zastanawiając się, co dawało tamtym dzieciakom czynienie dobra innym ludziom, zupełnie im nieznanym. Porównuję to z dzisiejszymi uczniami-wolontariuszami i nie widzę różnicy.

Zapewne dlatego, że – biorąc wtedy udział w tego typu działalności, a po wielu latach organizując ją ze swoimi podopiecznymi – doświadczałam czegoś niebywale wartościowego. Wiem więc, że każdy młody człowiek, który z własnej woli angażuje się w różne formy niesienia pomocy i wsparcia osobom potrzebującym:

  • czyni swe życie barwniejszym, a jednocześnie niewielkim wysiłkiem daje innym COŚ bardzo pożytecznego i ważnego, korzysta z szansy odkrywania w sobie cech o kapitalnym znaczeniu, tj. altruizm, empatia, akceptacja, szacunek i tolerancja, zorganizowanie, kreatywność, zdolności przywódcze itp., zdobywa bezcenne doświadczenia i wiele nowych umiejętności, nawiązuje też nowe znajomości i przyjaźnie – często na długie lata, tworzy własną platformę wymiany poglądów, dzielenia się problemami, jakie pojawiają się w jego działalności, a także pomysłami dotyczącymi „ulepszania” świata, sprawdza się w relacjach z innymi – młodszymi lub starszymi od siebie, poznaje swoje mocne i słabe strony, nabywa pewności siebie;
  • krystalizuje wiedzę o sobie, konkretyzuje dążenia i plany związane z dalszym życiem.

Krótko mówiąc, taki młody człowiek osiąga same zyski – stale się rozwija, i to we wszystkich sferach: intelektualnej, osobowościowej, emocjonalnej i społecznej. 

Kształcenie i wychowanie już od szkoły podstawowej sprzyjać ma rozwijaniu u uczniów postaw obywatelskich, patriotycznych i społecznych, a także przygotowaniu i zachęcaniu do podejmowania przez nich działań na rzecz środowiska szkolnego i lokalnego, w tym do angażowania się w wolontariat. 

Wolontariat w szkole

Dzisiaj żyjemy w takiej rzeczywistości, gdzie możliwość angażowania się dzieci i młodzieży w wolontariat jest sformalizowana, wytyczona wieloma przepisami prawa oraz procedurami, chociażby w ustawie Prawo oświatowe i w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Oba te akty zakładają, że kształcenie i wychowanie już od szkoły podstawowej sprzyjać ma rozwijaniu u uczniów postaw obywatelskich, patriotycznych i społecznych, a także przygotowaniu i zachęcaniu do podejmowania przez nich działań na rzecz środowiska szkolnego i lokalnego, w tym do angażowania się w wolontariat. Albowiem szkoła dbać ma o wychowanie dzieci i młodzieży w duchu tolerancji i szacunku dla drugiego człowieka. Dlatego wolontariat został zakwalifikowany do obszaru szkolnych oddziaływań wychowawczo-profilaktycznych. Najczęściej spotykaną formą takiej działalności jest prowadzenie szkolnego koła/klubu wolontariatu. Może go organizować jeden nauczyciel koordynujący całość podejmowanych działań, a może kilku. Wszystko zależy od możliwości szkoły, chętnych pedagogów i liczby uczniów, którzy chcą być wolontariuszami.

Należy również pamiętać, że realizacja idei wolontariatu adresowana do szkolnej społeczności wymaga podjęcia przemyślanych kroków.

1 KROK

Poznanie strategii motywacyjnej uczniów oraz ich kompetencji, czyli podjęcie próby:

  • znalezienia odpowiedzi na pytania: Jakie motywy kierują uczniami przy bezinteresownym podejmowaniu pracy na rzecz innych? Co demotywuje uczniów i zniechęca do takiej działalności? Jak można to zmienić?,
  • identyfikacji zainteresowań oraz umiejętności przyszłych młodych wolontariuszy.

2 KROK

Respektowanie zasad rządzących motywacją, w oparciu o doskonałą znajomość psychologicznych mechanizmów zachowania człowieka, w tym istoty procesu motywacyjnego jako fundamentalnego czynnika efektywnego i skutecznego aktywizowania uczniów. Kształtowanie motywacji szkolnej nazywa się często sztuką motywowania ucznia i dobry nauczyciel powinien taką sztukę posiąść. By mógł motywować uczniów do pracy na rzecz innych, a nie tylko do uczenia się, sam jednak musi tę motywację posiadać. Warto w tym miejscu przypomnieć, że motywacja rozumiana jest jako proces wewnętrzny warunkujący dążenie ku określonym celom; jest to także system podstawowych potrzeb i wartości, które determinują kierunek dążeń człowieka. Bardzo ważne jest również poznanie i zrozumienie czynników wpływających na motywację uczniów do bezpośredniego angażowania się w wolontariat, którymi są:

  • Poziom napięcia, jakie w uczniach wytwarza osiąganie danego celu. Zadanie zbyt łatwe powoduje, że uczniowie niewłaściwie zaangażują się w jego wykonanie. Jeżeli zadanie jest za trudne, stres zaczyna dominować nad jego wykonaniem. Umiarkowany poziom napięcia i pomaganie uczniom w ustanawianiu sobie celów służą właśnie motywacji.
  • Koloryt emocjonalny. Uczniowie wkładają więcej wysiłku w pracę na rzecz innych w zależności od tego, czy środowisko i określona sytuacja są przyjemne, czy nieprzyjemne. Nauczyciel może nadawać zadaniu pozytywny, negatywny lub neutralny koloryt emocjonalny.
  • Poziom poczucia sukcesu powiązany ze stopniem trudności zadania i włożonym w nie wysiłkiem. Uczniowie muszą czuć, że zadania, których się podejmują, są dla nich osiągalne.
  • Kształtowan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy