Granice kompetencji i uprawnień pedagogów/psychologów szkolnych oraz pedagogów specjalnych wciąż budzą zainteresowanie. O to, jakie zadania faktycznie należą do ich obowiązków, co je wyznacza, a co ogranicza, pytają nie tylko sami zainteresowani, lecz także coraz częściej rodzice.
Autor: Małgorzata Łoskot
Zgodnie z rozporządzeniem MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach szkoła jest zobowiązana do organizowania i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom, ich rodzicom oraz nauczycielom. Podstawę ustawową stanowi art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, a szerszy kontekst wyznacza art. 1 pkt 5 tej ustawy, wskazujący na obowiązek dostosowania treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów oraz zapewnienia im możliwości korzystania z pomocy psychologiczno--pedagogicznej. Gdzie zatem pojawiają się nieprawidłowości w organizowaniu i dokumentowaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej?
Granice kompetencji i uprawnień pedagogów/psychologów szkolnych oraz pedagogów specjalnych wciąż budzą zainteresowanie. O to, jakie zadania faktycznie należą do ich obowiązków, co je wyznacza, a co ogranicza, pytają nie tylko sami zainteresowani, lecz także coraz częściej rodzice.
Współpraca nauczycieli z rodzicami należy do tych obszarów życia szkoły, które wszyscy uznają za ważne, ale które w praktyce często okazują się wymagające, delikatne i pełne napięć. Powszechnie wiadomo, że uczeń funkcjonuje równolegle w dwóch bardzo zróżnicowanych środowiskach: rodzinnym i szkolnym. Każde z nich ma własne zasady, oczekiwania, język komunikacji i sposoby reagowania na trudności, często odmienne jedne od drugich, co bywa przyczyną zaburzonej komunikacji szkoły z rodzicami. Tak było, jest i będzie.
Granice kompetencji i uprawnień pedagogów/psychologów szkolnych oraz pedagogów specjalnych wciąż budzą zainteresowanie. O to, jakie zadania faktycznie należą do ich obowiązków, co je wyznacza, a co ogranicza, pytają nie tylko sami zainteresowani, lecz także coraz częściej rodzice.
Wrzesień to nie tylko czas organizacji życia szkolnego, lecz także moment, w którym szczególnie często powracają pytania o wymiar pracy nauczycieli specjalistów. Najwięcej wątpliwości budzi rozstrzyganie, które zadania powinni oni realizować w ramach pensum, a które w tygodniowym wymiarze pracy, jak odróżnić pensum od pełnego czasu pracy, jak rozliczać sytuacje, gdy specjalista pełni funkcję przewidzianą dla różnych stanowisk lub pracuje według zmiennego tygodniowego planu zajęć. W wielu placówkach dochodzi na tym polu do nieprawidłowości i uchybień względem obowiązującego prawa oświatowego.
U progu roku szkolnego 2026/2027 wskazane jest, by każdy pedagog/psycholog szkolny oraz pedagog specjalny śledził na bieżąco nie tylko przepisy bezpośrednio regulujące jego stanowisko pracy, lecz także szersze zmiany dydaktyczne i organizacyjne wpływające na funkcjonowanie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Oto kolejna część pytań o granice kompetencji pedagogów i psychologów szkolnych oraz pedagogów specjalnych, czyli o to, jakie zadania faktycznie należą do ich obowiązków w świetle prawa oświatowego, i co je ogranicza.
Obszar orzecznictwa poradni psychologiczno-pedagogicznych doświadcza właśnie jednej z najistotniejszych przemian. Choć zmiany formalnie dotyczą pracy tejże placówki oświatowej, to w praktyce w znaczący sposób wpływają na codzienne funkcjonowanie przedszkoli i szkół. Zwłaszcza na rolę nauczycieli i specjalistów szkolnych w procesie diagnozy i planowania wsparcia dla ucznia z niepełnosprawnością, zagrożonego niedostosowaniem społecznym lub niedostosowanego społecznie. Aspektem o kapitalnym znaczeniu jest również to, że nowa procedura odchodzi od dominującej roli dokumentacji medycznej w orzecznictwie na rzecz diagnozy funkcjonalnej oraz realnej współpracy między poradnią, szkołą i rodzicami.
Od 1 września 2026 r. w polskiej oświacie planowane są istotne zmiany programowe, organizacyjne oraz dotyczące praw i obowiązków ucznia. Część z nich nadal jest procedowana albo zapowiadana, tak więc do nowego roku szkolnego może się jeszcze sporo wydarzyć. Dlatego zachęcam Państwa do śledzenia poczynań resortu edukacji również w czasie wakacji. Pomocny może być tabelaryczny wykaz wprowadzanych nowości, przygotowany zgodnie z dokumentami rządowymi oraz projektami Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Oto kolejna porcja pytań o granice kompetencji pedagogów szkolnych i specjalnych oraz psychologów, czyli o to, jakie zadania faktycznie należą do ich obowiązków w świetle prawa oświatowego, i co je ogranicza.
Nauczyciel współorganizujący kształcenie uczniów z niepełnosprawnościami – zwany potocznie nauczycielem wspomagającym, choć nazwa ta nie występuje w żadnym dokumencie prawa oświatowego – funkcjonuje w szkole ogólnodostępnej od ośmiu lat. Jednak wciąż pojawiają się liczne zapytania związane z jego zatrudnieniem, wymiarem godzin pracy, obowiązkami oraz kwalifikacjami. Temat ważny, a dla niektórych także skomplikowany.